0 محصولات نمایش سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

دیابت چیست؟

دیابت

دیابت ملیتوس (mellitus)، گروهی از بیماری‌های متابولیکی هستند که ویژگی آنها میزان بالای قند (گلوکز) خون می باشد، که علت بروز آنها نقص در ترشح یا عملکرد انسولین یا هر دو می باشد. این بیماری را یونانیان نامگذاری کردند؛ دیابت در زبان یونانی به معنای تخلیه کردن است که در اینجا افزایش ترشح ادرار را منعکس می کند و ملیتوس به معنای شیرین همچون عسل و در اینجا نشانه گلوکز موجود در ادرار است. ملیتوس دیابت، که معمولا دیابت گفته می شود در گذشته ابتدا به عنوان نوعی بیماری که علایم آن « ادرار شیرین»، و کاهش شدید توده ماهیچه بود، شناخته شد. افزایش میزان قند خون (هایپرگلیسمی) باعث نفوذ گلوکز به داخل ادرار می شود، به همین دلیل آن را در اصطلاح ادرار شیرین می نامند.

میزان گلوکز به طور طبیعی تحت کنترل شدید انسولین قرار دارد، که نوعی هورمون است که توسط غده لوزالمعده تولید می شود. انسولین موجب کاهش میزان قند خون می شود. هنگامی که میزان قند خون بالا می رود (برای مثال پس از مصرف غذا)، انسولین از لوزالمعده ترشح می شود تا سطح گلوکز خون را به میزان طبیعی نگاه دارد. در بیماران مبتلا به دیابت، فقدان یا تولید ناکافی انسولین موجب افزایش میزان قند خون می شود. دیابت نوعی بیماری مزمن است، به این معنی که هرچند می توان آن را کنترل نمود، اما تا پایان عمر باقی می ماند. دیابت قندی، بیماری نسبتا شایعی است که حاصل کمبود ترشح یا عملکرد انسولین می باشد. حدود ۶٪ جمعیت ایالات متحده دچار درجاتی از اختلال متابولیسم گلوکز هستند که نشانه دیابت بوده و یا تمایل به ایجاد آن را دارند.

 

دیابت چه تأثیراتی روی فرد بیمار می گذارد؟

ممکن است دیابت به مرور زمان باعث نابینایی، نارسایی کلیوی، و آسیب به اعصاب گردد. این آسیبها در نتیجهی صدمه به رگهای کوچک ایجاد میشد، که به آن بیماری مویرگی گفته می شود. همچنین دیابت عامل مهمی در تسریع سختی و تنگی عروق ( آترواسکلروزیس) می باشد که منجر به سکته، انسداد شریان قلب و سایر بیماری های مربوط به رگهای بزرگ خونی م حدود ۱۷ میلیون نفر (تقریبا ۸٪ جمعیت در ایالات متحده آمریکا به دیابت مبتلا هستند. همچنین تخمین زده می شود که حدود ۱۲ میلیون نفر دیگر نیز به این بیماری مبتلا هستند که خود از این موضوع بی اطلاع می باشند.

از نظر اقتصادی نیز تخمین زده شده بود که کل هزینه دیابت در سال ۱۹۹۷ بالغ بر ۹۸ میلیون دلار در ایالات متحده آمریکا بوده است. سرانه هزینه دیابت در سال ۱۹۹۷ در ایالات متحده آمریکا بالغ بر ۱/۰۰۷/۱۰۰ دلار بوده است؛ در حالی که سرانه هزینه مراقبت های بهداشتی افراد بدون دیابت بالغ بر ۲۶۹/۹۰۰ دلار بوده است.

دیابت سومین عامل مرگ و میر در ایالات متحده آمریکا پس از بیماریهای قلبی و سرطان محسوب می شود.

 

چه عاملی موجب ابتلا به بیماری دیابت می شود؟

ترشح ناکافی انسولین (خواه به طور مطلق یا به نسبت نیاز بدن) ، تولید انسولین تدافعی ( که غیرمتداول می باشد)، یا ناتوانی سلول ها در استفاده مناسب از انسولین باعث بالا رفتن قند خون و دیابت می شود. این وضعیت اخیر بیشتر سلول های ماهیچه و بافت های چربی را تحت تأثیر قرار میدهد و شرایطی را پدید می آورد که «مقامت به انسولین» نامیده میشود. این مهمترین مشکل در دیابت نوع ۲ است. کمبود مطلق انسولین، که معمولا دومین عامل مخرب تاثیرگذار بر سلول‌های بتا لوزالمعده که انسولین تولید می کنند، محسوب میشود. مهمترین اختلال در دیابت نوع ۱ می باشد. در دیابت نوع ۲ نیز، کاهش تدریجی سلول‌های بتا مشاهده میشود که موجب افزایش بیشتر قند خون می گردد. به طور اساسی، چنانچه فردی در برابر انسولین مقاوم باشد، بدن تا حدودی می تواند تولید انسولین را افزایش داده و بر میزان تحمل بدن غلبه نماید. به مرور زمان، چنانچه میزان تولید انسولین کاهش یافته و به میزان کافی ترشح نشود، موجب افزایش قند خون بدن می شود.

 

تعریف گلوكز:

گلوكز نوعی قند ساده است که در غذا یافت می شود. گلوکز یکی از مواد غذایی ضروری است که انرژی لازم برای عملکرد مناسب سلول های بدن را فراهم می نماید.

کربوهیدرات ها در روده کوچک شکسته شده، سپس گلوكز موجود در غذای هضم شده از طریق سلول های روده جذب و وارد جریان خون بدن می شود و به تمام سلول های بدن منتقل و در انجا مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال، گلوكز نمی تواند به تنهایی وارد سلول شود و برای ورود به داخل سلول نیاز به کمک انسولین دارد. سلولها بدون کمک انسولین و بر خلاف وجود مقدار زیادی قند در جریان خون، از انرژی قند محروم می شوند. در برخی از انواع خاص دیابت، ناتوانی سلول ها در مصرف گلوکز، موجب افزایش وضعیت عجیب «محرومیت در عین فراوانی» می گردد. گلوکز فراوان و مصرف نشده به صورت مواد زاید از طریق ادرار دفع می شود.

 

تعریف انسولین:

انسولین هورمونی است که توسط سلولهای مخصوص (سلولهای بتا) لوزالمعده ترشح می شود. (لوزالمعده اندامی است که در اعماق شکم و پشت معده قرار دارد.) انسولین علاوه بر اینکه به ورود گلوکز در داخل سلول کمک می کند، عامل مهمی نیز در تنظیم میزان قند خون محسوب میشود.

پس از مصرف یک وعده غذا، میزان گلوکز خون افزایش می یابد. در واکنش به افزایش میزان گلوکز، لوزالمعده معمولا مقدار بیشتری انسولین به داخل جریان خون وارد می کند تا به ورود گلوکز به درون سلول‌ها و کاهش میزان قند خون پس از مصرف غذا کمک کند. هنگامی که میزان قند خون کاهش می یابد، ترشح انسولین از لوزالعمده متوقف می شود. باید به خاطر داشت که حتی در شرایط روزه نیز مقدار کمی انسولین به طور پیوسته ترشح می‌شود که تا حدودی مقدار آن متغیر می باشد و به حفظ میزان قند خون در طول زمانی که فرد روزه است کمک می کند. در افراد عادی، این سیستم تنظیم کننده، به حفظ میزان گلوکز خون در محدوده تحت کنترل بسیار شدید کمک می کند. همانطور که در بالا به طور خلاصه بیان شد، در بیماران مبتلا به دیابت، یا انسولین وجود ندارد، یا مقدار آن برای تأمین نیاز بدن ناکافی می باشد، یا به طور مناسب در بدن مورد استفاده قرار نمی گیرد. تمام این عوامل موجب افزایش مقدار قند خون (هایپرگلیسمی) می شود.  

 

دیابت

 

انواع مختلف دیابت کدامند؟

دو نوع دیابت اصلی وجود دارد که نوع ۱ و نوع ۲ نامیده می شوند. دیابت نوع ۱ (IDDM) یا دیابت ملیتوس وابسته به انسولین یا دیابت ملیتوس آغاز جوانی نیز نامیده می شود. در دیابت نوع ۱، لوزالمعده مورد هجوم سیستم خودایمنی بدن قرار می گیرد و توانایی تولید انسولین را از دست میدهد. آنتی بادی های غیرعادی در بدن بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ یافت می شود. آنتی بادی ها پروتیین هایی هستند که در خون وجود دارند و بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب می شوند. بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ برای حفظ جان خود باید به استفاده از داروی انسولین تکیه کنند.

در بیماری‌های خود ایمنی، مانند دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی به طور اشتباهی آنتی بادی ها و سلولهای التهابی تولید می کند که عليه بافت های بدن خود بیمار عمل می کند و موجب آسیب رساندن به آنها میشود.

 

در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱، سلول های بتا در لوزالمعده که وظیفه تولید انسولین را برعهده دارند، از سوی سیستم ایمنی بدن اشتباها مورد حمله قرار می گیرند. عقیده بر این است که میل به تولید آنتی بادی های غیر عادی در دیابت نوع ۱، تا حدودی منشأ وراثتی دارد، هرچند جزئیات امر هنوز به طور کامل مشخص نشده است. قرار گرفتن در معرض برخی از عفونتهای ویروسی (اوریون و کوکساکی ویروس) یا سایر سم‌هایی که در محیط زیست وجود دارند، ممکن است موجب واکنش غیر عادی آنتی بادی هاو در نتیجه آسیب رساندن به سلول های پانکراس که انسولین در آنجا تولید می شود، شوند. برخی از آنتی بادی هایی که در دیابت نوع ۱ مشاهده می شوند، عبارتند از آنتی بادی های سلول آنتی ایسلت (islet)، آنتی بادی های ضد انسولین و آنتی بادی های دی کربوکسیلاز آنتی گلوتامین. این آنتی بادی ها را میتوان در اغلب بیماران اندازه گیری نمود، و می توان مشخص کرد چه افرادی در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ می باشند.

 

در حال حاضر، انجمن بیماران دیابت آمریکا غربالگری کل جمعیت افراد را برای تعیین ابتلا به دیابت نوع ۱ توصیه نمی نماید، هر چند غربالگری افراد پرخطر ، مانند افرادی که وابستگان درجه ایک آنها به این بیماری مبتلا هستند (خواهر، برادر، یا والدین باید به انجام تست غربالگری تشویق شوند. دیابت نوع ۱ معمولا در افراد جوان، لاغر، معمولا قبل از ۳۰ سالگی، رخ میدهد، با این حال، گاهی اوقات افراد مسن تر نیز به این نوع بیماری مبتلا می شوند. به این بیماری دیابت خودایمنی نهفته در بزرگسالان (LADA) گفته میشود. LADA نوعی از دیابت نوع ۱ که روند پیشرفت آهسته ای دارد. از میان تمام بیماران مبتلا به دیابت، تقريبا تنها ۱۰٪ به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند و باقی افراد یعنی ۹۰٪ بقیه به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند.

 

علایم دیابت وابسته به انسولین شامل موارد زیر می گردد:

• ادرار زیاد؛

• تشنگی و یا گرسنگی غیر عادی؛

• کاهش سریع وزن بدن

• خستگی مفرط، خواب آلودگی، تحریک پذیری (حساسیت)؛

• استفراغ، حالت تهوع؛

• انقباض (گرفتگی عضلات).

 

به دیابت نوع ۲ همچنین دیابت ملیتوس غیر وابسته به انسولین (NIDDM) یا دیابت ملیتوس آغاز بزرگسالی (AODM) نیز گفته می شود. در دیابت نوع ۲، بیماران می توانند انسولین تولید کنند، اما مقدار آن برای تأمین نیاز بدن بسیار ناچیز است، به ویژه در شرایط مقاومت بدن به انسولین در بسیاری از موارد در حقیقت بدین معنی است که لوزالمعده مقدار انسولین بیشتری در مقایسه با نیاز طبیعی بدن تولید می کند. یکی از ویژگی های اصلی دیابت نوع ۲ عدم حساسیت سلولهای بدن (به ویژه سولهای چربی و عضلانی) به انسولین است.

 

علاوه بر مشکل افزایش تحمل انسولین، ترشح انسولین توسط لوزالمعده ممکن است حالت تدافعی و کمتر از حد مطلوب نیز داشته باشد. در حقیقت، کاهش مداومی در تولید انسولین در سلولهای بتا در دیابت نوع ۲ وجود دارد که شناخته شده است و به تشدید کنترل قند خون مربوط می شود. این یکی از عوامل اصلی در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ می باشد که در نهایت نیازمند درمان با استفاده از انسولین می باشند. در پایان، کبد این بیماران از طریق فرایندی به نام گلوکونئوژنز برخلاف افزایش میزان قند خون، همچنان به تولید قند ادامه میدهد. کنترل گلوکونئوژنز در حال بررسی و کشف می باشد.

 

در حالی که گفته می شود دیابت نوع ۲ بیشتر در افراد بالای ۳۰ سال اتفاق می افتد، و شیوع آن با بالا رفتن سن افزایش می یابد، ما شاهد وضعیت هشدار دهنده ای هستیم که طی آن تعداد بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ که به سختی به سن نو جوانی می رسند در حال افزایش است. در حقیقت برای نخستین بار در تاریخ بشر، دیابت نوع ۲ در حال حاضر شایع تر از دیابت نوع ۱ در میان کودکان است. اغلب این موارد نتیجه مستقیم عادت های غذایی نامناسب، اضافه وزن بدن، و انجام ندادن ورزش است.

 

در حالی که وراثت عامل بسیار مهمی در ابتلا به این نوع از دیابت می باشد، عوامل خطر آفرین دیگری نیز وجود دارند – مهمترین آنها چاقی می باشد. بین میزان چاقی و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ رابطه مستقیم وجود دارد، و این مسئله در مورد کودکان و همچنین بزرگسالان صادق می باشد. تخمین زده می شود که شانس ابتلا به دیابت با افزایش ۲۰ وزن بدن در برابر گردد.

 

در رابطه با سن، داده ها نشان میدهد که پس از گذشته دهه از سن افراد پس از سن ۴۰ سالگی و بدون در نظر گرفتن وزن بدن، امکان ابتلا به دیابت نیز افزایش می یابد. شیوع دیابت در میان افراد ۶۵ تا ۷۴ سال تقریبا ٪۲۰ می باشد. دیابت نوع ۲ نیز بیشتر در میان گروه هایی از نژادهای خاص شایع می باشد. در مقایسه با شیوع ۶٪ دیابت در میان نژاد قفقازی، تخمین زده میشود که شیوع آن در میان آفریقایی تبارهای ساکن آمریکا و آسیایی تبارهای ساکن آمریکا ۱۰٪ ، در میان اسپانیایی ها ۱۵٪، و در برخی از گروههای آمریکایی تبار ۲۰٪ الى ۵۰٪ باشد. در پایان به این نکته اشاره می کنیم که دیابت بیشتر در زنانی که سابقه ابتلا به دیابت در دوران بارداری داشته اند اتفاق می افتد.

 

دیابت در دوران بارداری به طور موقت اتفاق می افتد. تغییرات هورمونی شدید در طول دوران بارداری ممکن است باعث افزایش قند خون در افرادی گردد که از نظر وراثتی زمینه ابتلا به آن را دارند. افزایش قند خون در طول بارداری دیابت بارداری نامیده می شود. دیابت بارداری معمولا زمانی از بین می رود که نوزاد متولد می شود. با این حال، ٪۵۰ ٪۲۵ زنان مبتلا به دیابت بارداری در نهایت بعدها به دیابت نوع ۲ مبتلا خواهند شد، به خصوص در افرادی که در طول بارداری به تزریق انسولین نیاز دارند و افرادی که پس از زایمان همچنان اضافه وزن دارند. معمولا از بیماران مبتلا به دیابت بارداری درخواست می شود شش هفته پس از بارداری تست تحمل قند خون خوراکی انجام دهند تا مشخص شود آیا دیابت آنها پس از دوران بارداری همچنان ادامه دارد یا آیا شواهدی از قبیل نقص در تحمل قند خون) وجود دارد که نشان دهنده خطر ابتلای فرد به دیابت در آینده باشد.

 

دیابت « ثانویه» به افزایش قند خون از دیدگاه پزشکی دیگری اطلاق می شود. دیابت ثانویه ممکن است زمانی رخ دهد که بافت لوزالمعده که وظیفه تولید انسولین را برعهده دارد، در اثر بیماری، از جمله التهاب مزمن پانکراس (التهاب لوزالمعده در اثر وجود اسمهایی مانند افزایش شديد الكل)، ضربه، یا جراحی و برداشتن لوزالمعده از بین برود.

همچنین ممکن است ابتلا به دیابت، ناشی از عوامل ایجاد کننده اختلالات هورمونی، مانند افزایش بیش از حد تولید هورمون رشد ( آکرومگالی) و سندرم کوشینگ باشد. در بیماری آکرومگالی وجود تومور در غده هیپوفیز واقع در پایه مغز موجب افزایش تولید هورمون رشد و در نتیجه افزایش قند خون می شود. در سندرم

کوشینگ غدد فوق کلیوی به مقدار زیادی کورتیزول تولید می کنند که موجب بالا رفتن قند خون می شود.

علاوه بر این، مصرف برخی داروها نیز ممکن است موجب سخت تر شدن کنترل دیابت، یا ابتلا به دیابت «نهفته کنترل نشده» گردد. این امر زمانی شایع تر است که از داروهای استروئیدی (مانند پریدنیزون) یا داروهایی برای درمان ایدز استفاده میشود.

 

دیابت آبستنی

همان طور که در قسمت های قبلی گفته شد بعضی از زنان که سابقه ابتلا به مرض قند ندارند، ممکن است در دوران بارداری دچار مرض قند بشوند. این مورد دیابت آبستنی، (مربوط به بارداری نامیده می شود. دلیل بروز بیماری آن است که هورمون های تولید شده توسط جفت در کار انسولین بدن مداخله کرده و باعث می شود کارآیی کمتر از معمولی داشته باشد. این اختلال، دیابت از نوع غیر وابسته به انسولین می باشد و ممکن است تنها با رژیم کنترل شود. اگر در مقابل رژیم واکنش نشان ندهد، زن در طول بقیه دوران حاملگی باید انسولین مصرف کند.

زنان دچار به دیابت آبستنی کمتر امکان دارد به روشهای عمدی زایمان کنند تا زنان مبتلا به دیابت وابسته به انسولین. این نوع مرض قند به محض تولد نوزاد برطرف می شود، اما اخیرا پژوهش ها نشان داده اند که زنان مبتلا به دیابت آبستنی در آینده بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت قرار دارند. به نظر می رسد که یک سابقه خانوادگی دیابت داشته باشند.

 

آیا نوزاد مرض قند خواهد داشت؟

دیابت جنبهای موروثی دارد و کودک شما بیشتر از سایر افراد معمولی، در معرض خطر به ارث بردن این اختلال می باشد. ولی به هر حال، قرارگیری در مقابل میزان بالای قند خون مادر به تنهایی نمی تواند کودک را مبتلا به مرض قند بکند.

 

برنامه ریزی برای بارداری

بسیار مهم است که زنان مبتلا به دیابت برای حاملگی خود برنامه ریزی کنند. باید از حاملگی های تصادفی بپرهیزند. به این دلیل که قرار گرفتن در معرض افزایش قند خون خاص حاملگی به خصوص در مراحل اولیه بارداری که بسیار حیاتی است، می تواند باعث اختلال زایمان، سقط جنین و مرگ جنین شود. زنی که نمی داند باردار است ممکن است دیابت خود را با دقتی که برای آن هفته های اول حاملگی ضروری است، کنترل نکند. حاملگی ممکن است مشکلات موجود دیابت از قبیل آسیب های چشمی و کلیوی را وخیم تر کند. بنابراین زنان حامله باید در طول زمان بارداری به خصوص دوران اولیه آن بسیار دقیق مراقب خود باشند.

از آنجا که خطر ابتلا به مشکلات و ناراحتیهای وابسته به دیابت بیشتر در سنین بالاست بهتر است که بچه های خود را در سنین پایین تر و هنگامی‌که هنوز جوان هستند، متولد کنند.

به هر صورت، به شرطی که برای حاملگی خود برنامه ریزی و مدیریت صحیح داشته باشید، می توانید چشم انتظار یک نتیجه شاد و بدون درد سر و یک نوزاد طبیعی و سالم باشید.

در طول چندین سال گذشته به يمن وجود آزمایش های مختلف که کنترل دقیق قند خون را ممکن می سازد، مدیریت بارداری بسیار آسان تر شده است.

 

تولد

زایمان باید به دقت، برنامه ریزی و تنظیم گردد تا از بروز مشکلات احتمالی پیشگیری شود. اگر میزان قند خون مادر بالا باشد، این مسئله باعث افزایش قند خون جنین می شود و پانکراس او با ترشح فراوان انسولین واکنش نشان می دهد. در هنگام تولد، منبع تامین خون مادر ناگهان قطع می شود ولی پانکراس نوزاد هنوز مشغول تولید مقادیر زیاد انسولین است. در نتیجه، میزان قند خون نوزاد، به شدت کاهش می یابد و ممکن است دچار افت قند خون بشود. برای جلوگیری از چنین اتفاقی، امروزه زایمان ها طوری برنامه ریزی می شود که میزان قند خون نوزاد فورا اندازه گیری شده و اگر لازم باشد بلافاصله با تزریق دکستروز (نوعی قند) بالا برده می شود. به دلیل همین خطرات، زنان مبتلا به دیابت که در حال زایمان هستند باید دسترسی به واحد مراقبتهای ویژه نوزادان داشته باشند.

 

زمان بسیار اهمیت دارد و به همین دلیل است که تولد باید با برنامه ریزی و به صورت عمدی انجام شود تا سریع ترین و دقیق ترین اندازه گیری ها و آزمایشات و بهترین مراقبتها از مادر و نوزادش میسر باشد. به هر صورت، طول حاملگی، نوع زایمان را تعیین می کند.

قبل از ۳۸ هفته دهانه رحم هنوز شل نشده است، بنابراین زایمان احتمالا باید به صورت سزارین انجام شود. اگرچه امروز به طور فزاینده ای از شیاف پروستاگلاندین برای باز کردن دهانه رحم استفاده می کنند تا زایمان طبیعی را ممکن سازد)، بعد از ۳۸ هفت اغلب زنان قادر به زایمان طبیعی هستند.

 

کاهش قند خون ممکن است هنگام حاملگی و در نوزاد ایجاد شود

در طول حاملگی مصرف گلوکز جنین افزایش پیدا می کند و خطر بروز کاهش قند خون در مادر و احتمالا جنین وجود دارد. به خصوص اگر فاصله زمانی بین وعده های غذایی طولانی باشد و نیز در شب این اتفاق روی می دهد. علاوه بر این نوزادان نارس و دارای وزن کم نسبت به بروز کاهش قند، مستعدترند؛ زیرا میزان بافت چربی لازم برای تولید سوخت های جایگزین (مثل اسیدهای چرب آزاد و اجسام کتونی) در طول دوره تغییر حالت از وابستگی جنینی به زندگی مستقل، در آنها کم است. ممکن است که آنزیم های گلوکونئوژنز در این زمان به طور کامل قادر به فعالیت نباشند. این فرآیند برای انرژی، به وجود اسیدهای چرب آزاد نیاز دارد. گلیسرول اندکی که به طور طبیعی از بافت چربی آزاد می شود، برای گلوکونئوژنز قابل دسترس است. 

0
دیدگاه‌های نوشته

*
*