فروشگاه اینترنتی عُمتَک
0 محصولات نمایش سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

مشکلات گوارشی

بحث را با روده و التهاب آن و زخم ها و اختلالات روده، سوزش سردل التهاب مری پپتیکا، زخم معده و زخم اثنی عشر و التهاب معده شروع می کنم. زیرا این موارد مهم ترین اختلالات گوارشی هستند که مردم از آنها رنج می برند.

 

سوزش سردل و التهاب مری – اسید در مری

سوزشی که در پشت قفسه سینه احساس می شود، بسیار آزاردهنده و ناراحت کننده است و حتی ممکن است تا گلو نیز ادامه پیدا کند. در این حالت محتویات معده از اسفنکتر مری (دریچه ای که در پایین مری قرار دارد و مری را از تأثیر محتویات تحریک آمیز حفظ می کند. می گذرد و به قسمت پایین دستگاه گوارش می رسد. اغلب اوقات این اسید سبب التهاب شل حتی ممکن است، سبب ایجاد زخم در دیواره ی مری گردد. گاهی اسفنکتر (دریچه ها) نقش حفاظتی خود را به طور کامل انجام نمی دهند.

 

معمولا ما علت این مشکل را فتق در آن محدوده می دانیم. اما فقط في نمی تواند باعث ایجاد این مشکل شود. در این گونه مواقع وجود اسید حتی به میزان کم نیز ایجاد مشکل می کند. در حقیقت هرکدام از ما که دچار سوزش معده یا مری هستیم ممکن است دچار افزایش اسید در معده باشیم.

 

– بهتر است در ابتدا بدانیم که چه بخوریم و چه نخوریم؟

نوع ماده غذایی و اندازه ی هر وعده غذایی نقش اساسی در این شرایط بازی می کند. در واقع، هنگامی که سلول های مخاط معده تحریک می شوند، اسید کلریدریک ترشح می کنند و آن زمانی است که معده متورم شده و دیواره ی آن منبسط می‌گردد. بنابراین حجم غذای خورده شده، سبب انبساط معده خواهد شد که هرچه این حجم بیشتر باشد، معده بیشتر منبسط می گردد. بنابراین لازم است که بین حجم و مقدار غذای خورده شده در سه وعده ی غذایی مان، تعادلی داشته باشیم. مثلا هنگامی که صبحانه می خورید یا هنگام ظهر که عجولانه ساندویچی را قورت می دهید و یا در شب با خوردن غذا مقدار زیادی از حجم معده پر خواهد شد.

 

در طول روز و در حالت عادی، معده به طور منظم محتویاتش را به درون روده و ابتدای روده کوچک خالی می کند. در واقع حدود سه ساعت وقت لازم است تا معده محتویاتش را به طور کامل تخلیه کرده و به رود نماید.

در واقع، وقتی به طور معمولی و در حال نشسته غذا می خوریم، بازگشت غذا به مری بسیار ناچیز است و محتویات معده، از معده به سمت مری کردند و به بالا نمی روند. اما در حالت خوابیده غذای موجود در معاه و حالا بخشی از آن هضم شده، به مری باز می گردد. لذا بهترین توصیه این است که با معده پر به رختخواب نروید و بلافاصله بعد از خوردن غذا دراز نکشید.

به علاوه اگر معده پر باشد، نوشیدن آشامیدنی هایی حاوی کربنات، سبب آزاد شدن دی اکسید کربن و تورم معده می شود. در نتیجه، در ادامه جهت جستجوی راهی برای خروج از معده، این گاز به بخش های بالایی آمده و در مری قرار می گیرد. آروغ زدن به طور ساده باعث بازگشت گاز یا هوا از معده به لوله ی بلع می شود.

 

– در هنگام احساس سوزش سر دل و التهاب مری چه کاری انجام دهیم؟

در یک چنین موقعیتی، هیچگاه غذاها، نوشابه ها و یا میوه های حاوی اسید را به معده وارد نکنید. بیشتر مردم نمی دانند که بایستی از مصرف مرکباتی که محتوی اسید اسکوربیک (ویتامین C) همچون اسید استیک است، پرهیز کنند.

همچنین این فهرست می تواند شامل سرکه یا سالاد مملو از سرکه نیز باشد. مراقب باشید که کمبود ویتامین C، موجب بیماری اسکوربوت نشود. برای پیشگیری، می توانیم از میوه های حاوی ویتامین C یا قرص ویتامین C استفاده نماییم.

 

۔ کافئین

معمولا در کسانی که سوزش سردل و التهاب مری دارند، پیوسته مصرف کافئین باعث شکایت آن ها می شود. کافئین، محرک قوی ای است که معمولا از این ماده به عنوان روشی برای تحریک معده و ترشح اسید معده استفاده می کنند. بنابراین لازم است که افراد مبتلا به بیماری های بالا، از خوردن و نوشیدن مواد محتوی کافئین اجتناب ورزند.

قهوه، چای، کاکائو، شکلات داغ، قرص های سردرد و بعضی قرص هایی که سبب هوشیاری می شوند، محتوی کافئین هستند. توجه داشته باشید که ما در دنیایی زندگی می کنیم که پر از کافئین است. بنابراین اجتناب از خوردن آن بسیار سخت می‌باشد.

 

 

– پروتئین

پروتئین، سازنده ی بافت های بدن است. پروتئین در فرآورده های گوشتی حیوانات، فرآورده های لبنی، سفیده ی تخم مرغ، ماهی، همچنین سبزیجات، دانه ها و میوه ها وجود دارد.

هضم فرآورده های پروتئینی در معده آغاز می شود و نتیجه ی تجزیه ی آن آمینو اسیدهایی است که باعث تحریک معده می شوند. در واقع پروتئین به عنوان یک بافر عمل می کند. چون آمفوتریک است. یعنی اسید را خنثی کرده و از طرف دیگر مانع ترشح اسید می شود و بین اثر خوب و بد آن بر روی دستگاه گوارش تعادل ایجاد می کند. البته نیازی نیست که درباره مصرف پروتئین نگران باشیم. معمولا آمریکایی ها بیشتر از مقدار مجاز روزانه که حدود ۶۰ گرم است، پروتئین استفاده می کنند. در واقع، پروتئین ها بیشتر برای رشد و ترمیم به کار می روند.

 

 

– چربی ها و روغن ها

مصرف چربی یا روغن، ترشح اسید معده را کند یا متوقف می کند. لذا ما می توانیم از آنها برای درمان ترش کردن و سوزش سردل استفاده کنیم. آمریکایی ها چربی زیادی می خورند. و کالری مورد نیاز روزانه آنها از همین چربی تأمین می شود.

تعدادی از ما در معرض خطر افزایش لیپو پروتئین با دانسیته کم هستیم که سبب گرفتگی سرخرگ ها می شوند. این فرآورده ها در رژیم غذایی بیماران مبتلا به عروق کرونر ممنوع شده است. به علاوه چربی ها تخلیه معده را کند می کنند.

 

 

– فيبر

هیچ دلیلی برای کاهش مصرف فیبر در سوزش سردل والتهاب مری وجود ندارد. به جز در موارد خاص. این موارد، شامل: التهاب مری درمان نشده که تبدیل به زخم شده و یا مری که به طور غیر طبیعی باریک است، می شود. در این شرایط، مواد زبری مانند: سبوس، غلات، فیبر سبزیجات و میوه های موجود در رژیم غذایی شما ممکن است در مری گیر کند.

 

 

تأثیر غذاهای معین و نوشابه ها روی اسفنکتر مری

برخی غذاها احتمال برگشت محتویات از معده به مری را افزایش می دهن چربی ها، حجم های زیاد غذا، قهوه، چای و نوشابه هایی مانند پپسی کولا کوکا کولا سبب فشرده شدن اسفنکتر می شوند. تمامی فرآورده های شیری فشاری بر اسفنکتر وارد می آورند. آب پرتقال و آب گوجه فرنگی نیز فشار کمی بر اسفنکتر دارند. داروها نیز می توانند، فشار اسفنکتر مری را تغییر دهند. این داروها، شامل داروهای آنتی کلینرژیک (مانند آتروپین يا بلادونا)، تئوفیلین و شل کننده عضله یا بلوک کننده کانال های کلسیم، مانند نفتامین است. در صورت امکان باید از مصرف این ها اجتناب کرد.

 

همه ی ما می دانیم که غذاهای خاصی باعث سوزش سردل می شوند. قهوه، آب پرتقال و سس گوجه فرنگی تند در بسیاری از افراد این مشکل را ایجاد می کنند که محققان علت آن را اسیدیته این مواد می دانند.

به خاطر داشته باشید که حساسیت مری به این مواد از شخصی به شخص دیگر متفاوت است. به طوری که یک گروه از افراد محلول های اسیدی که قطره قطره وارد مری آنها می شوند، حساسیت بالایی دارند . آزمایش « برن استین» نامیده می شود. در حالی که دیگران بدون هیچ مشکل آن را تحمل می کنند. و در بعضی افراد، مصرف قهوه، پرتقال و …… سبب سوزش سردل می شود در حالی که این اسیدها در افراد دیگر هیچ مشکلی را ایجاد نمی کنند.

 

البته هنوز نمی توان فقط اسید را مسئول این مشکل دانست. زیرا حتی که اسید خنثی می شود، باز هم سوزش سر دل وجود دارد. بنابراین اسیدیته به تنهایی نمی تواند عامل این بیماری باشد. به نظر عده ای از احتقان، غلظت نوشیدنی می تواند عاملی برای سوزش سردل باشد.

به طور خلاصه، رژیم کم چربی بسیار مهم است. زیرا فشار اسفنکتر را کم کرده و تخلیه معده را به تعویق می اندازد. لذا همیشه از شیر کم چرب استفاده نمایید و از نوشیدن قهوه و همچنین خوردن مواد محتوی کافئین به خصوص شکلات های کافئین دار خودداری کنید. در ضمن تا زمان بهبودی کامل، از نوشیدن آب پرتقال، آب گریپ فروت و آب انگور پرهیز نمایید.

در ضمن، به هیچ وجه الكل استفاده نکنید. توجه داشته باشید که نوشابه های محرک و غذاهای پرادویه نیز ممکن است سبب سوزش سردل در افراد مستعد شوند.

 

در واقع، نحوه‌ی خوردن رژیم غذایی نیز مهم است. زیرا غذاهای مصرفی ما بایستی بین سه وعده غذایی تقسیم شوند و از پر کردن بیش از اندازه ی معده، در پایان یک روز خسته کننده بپرهیزید. توجه داشته باشید که معده به زمانی برای تخلیه محتویات درونش نیاز دارد. بنابراین سعی کنید، حداقل سه ساعت بین وعده های غذایی فاصله انداخته و حداقل یک ساعت بعد از صرف غذا به رختخواب بروید. در موقع خواب نیز سعی کنید، سینه را بالاتر از شکم قرار دهید تا اسیدها نتوانند به طرف بالا (داخل مری) حرکت کنند.

 

آیا یک رژیم غذایی به تنهایی می تواند کاری انجام دهد؟

برای بسیاری از مردم، رژیم به تنهایی کافی است. کسانی که از سوزش طولانی سردل و التهاب مری پپتیک رنج می برند، لازم است که از داروهای مؤثر متوقف کننده ترشح اسید استفاده کنند. داروهایی نظیر سایمتیدین ( تا گامت) و رانی تیدین که این داروها بدون نسخه نیز قابل دریافت هستند.

جدیدترین این داروها امپرازول (پریلوسک در آمریکا) و (لوسک در جاهای دیگر دنیا) و لاسنوپرازول ( پرواسید) می باشند.

برای برخی از افراد، ضداسیدهایی، مانند هیدروکسید منیزیوم (میلانتا و مالوکس) به تنهایی کافی است. اما برخی دیگر ممکن است به داروهایی برای محکم کردن اسفنکتر و تسریع تخلیه معده نیاز داشته باشند.

 

تا چه مدت بایستی از این برنامه پیروی کنیم؟

در واقع، تا زمانی که هنوز علائم آشکار است و بافت مری التهاب دارد، لازم است که این برنامه دنبال شود. گاهی ممکن است برای برطرف شدن علائم سوزش سردل و برطرف شدن درد آن زمانی کوتاه یا چند هفته ای لازم باشد. اما برای برطرف شدن التهاب، به زمان بیشتری نیاز است. البته اصرار من بر رعایت زمانی حداقل سه ماه است. در واقع عاقلانه نیست که به محض احساس بهبودی، درمان را قطع کنید. زیرا احتمال بازگشت علائم وجود دارد.

 

بیماری های زخم های گوارشی

به نظر می رسد که زخم اثنی عشر و زخم معده شبیه به هم هستند و علت آن سدهای گوارشی است که از جداره‌ی معده ترشح می شوند.

در ابتدای قرن بیستم شعار «نه اسید نه زخم» همگانی بود. داروهایی شبیه آسپرین، داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، مانند: دیکلوفناک، ایبوبروفن، پیروکسیکام و…. در زخم های معده نقش بسیار مهمی را نسبت به زخم اثنی عشر بازی میکنند.

آخرین اطلاعات بالینی نشان داده اند که زخم معده خوش خیم بوده و شروع سرطان نیست.

اکنون مطالعات پزشکی این مسأله را روشن کرده است که این باکتری، سبب تشکیل زخم هاست و تنها با آنتی بیوتیک از بین می رود. در ضمن این باکتری، بسیار محکم و سرسخت است. تاکنون بر تأثیر آنتی بیوتیک های زیادی در مقابله با این بیماری مطالعه شده است. این آنتی بیوتیک ها، شامل آموکسی سیلین، تتراسایکلین، مترونیدازول بیوکسین هستند. طی آزمایشات مختلف، مصرف فرآورده های بیسموت، پریلوسک (امپرازول) طی ۴-۲ هفته، با قطع بیماری همراه بود. اما در مواردی عود و برگشت بیماری نیز اتفاق می افتاد.

 

البته در حال حاضر، اطلاع کمی از چرخه ی زندگی این باکتری در دست است و هنوز هم عوارض جانبی آنتی بیوتیک ها مشکل بالینی و جدی به شمار می آیند.

به هر حال، هلیکوباکترپایلوری تنها عامل ایجاد زخم نیست و داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی نیز می توانند سبب زخم شوند.

در واقع همان طور که سن بالا می رود، معده ما بیشتر و بیشتر محتوی این باکتری می شود و همه ما نمی توانیم از این زخم مصون بمانیم. بنابراین اسید معده هنوز هم نقش اساسی بازی می کند. زیرا اسید و باکتری هلیکوباکترپایلوری اثر یکدیگر را تشدید کرده و در ایجاد زخم مؤثر هستند. اما نقش هریک به تنهایی هنوز مشخص نیست.

 

رژیمی برای جلوگیری از زخم های گوارشی

اثبات این مسأله که رژیم غذایی می تواند سبب بروز زخم شود، مشکل است. اما می تواند در درمان زخم ها مؤثر باشد. لذا قبل از این که زخم شما وخیم تشخیص داده شود، لازم است که از خوردن غذاهای پرادویه و نوشابه های تند اجتناب کنید. حتی اگر از خوردن آن لذت می برید.

در واقع، همه ما موافقیم که باید رژیمی متعادل داشته باشیم و از خوردن غذاها و نوشابه های حاوی اسید استیک (سرکه) پرهیز نماییم. همچنین همه‌ی کسانی که دچار این نوع زخم ها هستند، به این نتیجه رسیده اند که بایستی از مصرف مرکبات پرهیز کنند. حتی قبل از این که درمان را شروع نمایند. این مواد، شامل: اسید اسکوربیک (ویتامین C و اسید استیک هستند.

 

در ضمن بایستی از خوردن سرکه و یا غذاهای محتوی سرکه نیز اجتناب کرد. واضح است که همیشه غذا باید به قدر کافی باشد. همچنین اشتهای ما را تحریک کرده و سبب ترشح عصاره‌ی معده شود.

پروتئین ها همه آمفوتر هستند. آنها اسیدها و بازها را خنثی می کنند. از طرف دیگر فرآوردهی هضم پروتئین ها آمینو اسیدها هستند که معده را تحریک کرده، سبب ترشح آن می شوند. غذاهایی، مانند: ماهی، مرغ، گوساله و سفیده ی تخم مرغ غذاهایی با پروتئین بالا هستند.

 

فیبر:

فیبر موجود در سبزیجات، سالاد یا میوه ها این سؤال را برای افراد مبتلا به زخم معده به وجود می آورند که:

آیا فیبر سبب جراحت می شود؟ آیا روند بهبود را کند می نماید؟

البته من بیمارانم را به خوردن فیبر و الیاف تشویق می کنم. به خصوص سبزیجات بخارپز شده یا میوه های پخته شده و اصراری به مصرف سالاد یا سبزیجات به صورت خام ندارم. روغن ها و چربی ها ترشح اسید را کند و یا متوقف می کنند. پس چرا از آنها استفاده نکنیم؟ متأسفانه تأثیر این مواد بر روی کلسترول خون و افزایش کلسترول بد خون و همچنین تأثیر دراز مدت آن بر روی قلب، هنوز هم دلیل اصلی برای پرهیز از خوردن غذاهایی با چربی بالاست.

در واقع شیر، غذایی ایده آل برای این نوع بیماران است. زیرا شیر با محتویاتش می تواند اسیدها را رقیق یا خنثی نماید. البته با چربی پایین که حدود ۱ تا ۲ درصد باشد. چون شیر سنگین، برای بیماران مبتلا به زخم های گوارشی، غذایی مضر است.

 

کافئین، الكل و تنباکو

در واقع کافئین موجود در آشامیدنی ها و غذاها سبب تحریک معده می شوند. قهوه، چای و نوشابه های کولادار محتوی کافئین هستند.

توصیه ی من پرهیز از کافئین برای افراد سالم نیست. اما اگر دچار زخم های گوارشی هستید، از مصرف کافئین اجتناب کنید. در حقیقت، این ماده در دنیا بیشترین مصرف را به عنوان محرک مغز دارد. همچنین به عنوان یک ماده اعتیاد آور شناخته شده است.

الكل: در حقیقت، الكل محرک قوی اسید معده نیست. بلکه می تواند به طور مستقیم بافت آسیب دیده را تحریک کند. من نوشیدن الکل را حتی در کسی که زخم فعال دارد، مجاز نمی دانم.

شما بایستی برای درمان این بیماری، کشیدن سیگار را قطع کنید. همه ما می دانیم که قطع سیگار عاملی بر پیشگیری از سرطان ریه است و انسان را در برابر بیماری های قلبی محافظت می کند.

 

رژیم های مطلوب و مورد قبول

تجربه نشان داده، رژیم های سنتی که رژیم هایی دلپذیر و لذیذ نیز هستند، در بسیاری از موارد برای بیماران مبتلا به زخم های گوارشی مفیدند. اما رژیمی برای پیشگیری از عود یا بازگشت زخم های اثنی عشر یا معده وجود ندارد.

همه ما بیشتر به استفاده از غذاهایی که دارای هضم راحت تری هستند، تمایل داریم. لذا پیشنهاد می کنم برای صبحانه: از غلات پخته شده، تخم مرغ جوشیده یا خاگینه، استفاده نمایید. برای ناهار: ماکیان، مانند مرغ یا بوقلمون یا ساندویچ ماهی مصرف نمایید. همچنین برای شام: خوردن سبزیجات بخارپز شده، برنج، سیب زمینی، مرغ، ماهی، بوقلمون، گوشت گوساله، همه نوع کباب ها (البته نه به شکل سرخ شده) میوه های کنسرو شده یا پخته شده، ژله یا دسر توصیه می کنم.

معمولا بیماران مبتلا به زخم های سیستم گوارشی، به این نتیجه می رسند که مرکبات (پرتقال، لیمو، گریپ فروت) کمتر تحمل می شوند.

 

در ضمن از غذاهای پرادویه با غذاهایی با چاشنی زیاد اجتناب کنید همچنین از نوشیدن الکل، کشیدن سیگار یا پیپ، و استفاده از کافئین به هر شکل آن، خودداری نمایید.

در گذشته رژیم های غذایی، قادر به پیشگیری از عود بیماری های گوارشی نبودند. اما مطالعات اخیر، با شناخت هلیکو باکتر پایلوری توانسته تا حدودی از عود این بیماری جلوگیری کنند. علاوه بر این باکتری، استفاده از داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی NSAIDS، مانند: آسپرین، ایبوبروفن و دیکلوفناک که در بیماری هایی مانند آرتروز (التهاب مفاصل) استفاده می شوند نیز در دراز مدت باعث بیماری گوارشی می گردند.

توجه داشته باشید که در رژیم بیماران گوارشی، فیبر نباید حذف شود.

 

سوء هاضمه بدون ایجاد زخم

اغلب اوقات ما با شکایاتی، نزد دکتر می رویم. در حالی که به بخش بالای شکم اشاره داریم، ادعا می کنیم که معده مان درد می کند. اغلب دچار تهوع هستیم. اما به ندرت استفراغ می کنیم. در بلع مشکلی نداریم، اما کمی بعد از خوردن غذا یا دقیقا بعد از پایان آن، احساس ناراحتی می نماییم. در معده، گاز جمع شده و شکم دچار نفخ می شود و یا فشاری را بیش از حد معمول احساس می کنیم. متخصصان و پزشکان این نشانه ها را سوء هاضمه می نامند. آنها اغلب مطمئن هستند که این نشانه ها دلیل بر بیماری اعضا دستگاه گوارش، صفرا یا لوزالمعده نیست. البته آزمایشاتی برای اطمینان لازم است.

 

– چه رژیمی برای افرادی که دچار سوء هاضمه هستند، مفید است؟

افراد، نشانه های سوء هاضمه با سندرم تحریک پذیری شکمی شود. البته در مورد نقش رژیم در سندرم تحریک پذیری شکمی می‌خواهم کرد. سوء هاضمه بدون زخم مشکلی است که به راحتی درمان نمی شود.

از نشانه های سوء هاضمه می تواند ورود اسیدهای معده از معده به مری و نشانه هایی از زخم های گوارشی و ورم معده که علت آن هواست و دیگری پر بودن معده، آروغ یا استفراغ همراه با ناتوانی از تمام کردن یک وعده غذایی معمول است.

بیماران مبتلا به سوء هاضمه مشکل تخلیه معده و حرکت محتویات آن در طول معده به بالای روده کوچک را دارند که متخصصان این مشکل را موتیلیتی می نامند.

 

معمولا پزشکان برای پاسخ به مشکلات ما درباره ی سوء هاضمه، چنین می گویند:

  1. کسانی که مشکل حرکت غذا از معده به مری دارند، لازم است که به توصیه های پیشنهادی در این کتاب، تحت عنوان سوزش سردل و التهاب مری توجه کنند.
  2. کسانی که دچار زخم های تازه گوارشی هستند، هرچند که آزمایشات در نشان دادن زخم ناتوان باشند، بایستی از محدودیت هایی که در صفحات قبل تعیین کرده ام، پیروی نمایند.
  3. کسانی که از بلع هوا رنج می برند، بایستی سیگار کشیدن را ترک کرده و هنگام غذا خوردن از صحبت کردن بپرهیزند. افراد دیگری نیز هستند که صبحانه و ناهار را به سرعت می خورند. چون وقت ندارند. آنها با یک قرار مهم دارند یا برنامه های آن ها به تعویق می افتد و یا … همچنین این گروه نوشابه های گازدار استفاده می کنند که سبب جمع شدن گاز در معده و بالای دستگاه گوارش آن ها می شود.

 

نتیجه گیری

به طور خلاصه، ما برای بدست آوردن سلامتی، بایستی عادات غذایی بد را ترک کرده کنیم. عادات درست را بیاموزیم و جایگزین کنیم.

توجه داشته باشید که اگر مشکلات شما ناشی از نارسایی معده در حرکت محتویات معده در طی خوردن غذا یا بعد از آن باشد، این مشکل می تواند با بررسی معده خالی آزمایش شود.

چربی ها تخلیه معده را آهسته می کنند. حتی معده ای که دارای زمان تخلیه طبیعی است. بنابراین توصیه می کنم، کسانی که از مشکل موتیلیتی رنج می برند، مصرف چربی ها را در رژیم غذایی خود کاهش دهند.

توجه داشته باشید کم کردن چربی، در سلامت قلب و رگ های خون نین مفید است. داروهای جدید برای تحریک معده و تخلیه آن در دسترس هستند. تنها کافی است که پزشک شما آنها را تجویز کند.

0
دیدگاه‌های نوشته

*
*